DEMOLISYON: Kasama ka ba sa Gumigiba ng Lipunang Manilenyo at Kasaysayan ng Pilipino?

Maraming nagsasabi na walang kasing ganda ang Maynila noon. Sa napakaraming larawang nagkalat sa Internet at social media, maiisip at para bang kaiinggitan natin ang mga taong nabuhay sa mga panahong ang lungsod ay tinaguriang Milan ng Asya at Perlas ng Silangan. Malinis na mga kalsada, eleganteng mga gusali’t istruktura, organisadong pamahalaan at payak ngunit maayos na pamumuhay. Libo-libong litrato ang nagsilbing mga bintana ng engrandeng nakaraan ng Maynila bilang isa sa mga sentro ng sining at komersyo sa Asya Pasipiko.

Ngunit nasaan na ba ang kanyang angking kagandahan ngayon?

Sinasagasaan ng globalisasyon ang mga bakas ng mayaman nitong kasaysayan sa makabagong panahon. Maigting man ang mga hakbang ng iilan na ibalik ang kaayusan pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, tila nanaig din ang paglaganap ng kahirapan at krimen na unti-unting nagpapalubog sa mga alaala ng lumang lungsod. Natabunan nito ang mga pangarap na muling iangat ang karangalan ng Maynila at ipanatali sa magandang estado ang mga gusali’t istrukturang naging saksi sa kanyang kadakilaan na binuo’t pinangalagaan ng daan-daang taon.

Ang Manila Metropolitan Theater na modelo ng eleganteng sining at pagtatanghal sa kalakhan noong panahon ng pananakop ng mga Amerikano ay nalalapit nang mabuwag. Karamihan sa mga tagong magagarbong bahay ng mga mayayamang Tsinoy sa Binondo ay abondonado na’t nagkukusa nang sumuko dahil sa kalumaan. Ang mga sinehang nagbigay daan sa mga ginintuang pelikula ng ating lahi sa Avenida, Recto at Quiapo ay nawalan na ng kinang at naging kanlungan na ng kahalayan. Kahit papaano’y naiaangat nang muli ang marangyang Calle Escolta na kilalang sentro ng kalakalan ng bansa noong umpisa ng ika-19 na siglo, bagaman nangangailangan ito ng mas maigting pang suporta. Ang pinakamasaklap sa lahat, ang makasaysayang Jai Alai Fronton Building sa Taft Avenue na isa sa mga naging mahalagang bulwagang pangkapulungan sa pagbuo ng pamahalaang Komonwelt, ang dating punong tanggapan ng Manila Electric and Light Company (MERALCO) sa Kalye San Marcelino sa distrito ng Ermita na namamahala sa elektrisidad at nagpapatakbo sa mga tranvia sa lungsod noon; at ang tahanan ni Dr. Pio Valenzuela sa Calle de Lavezares sa distrito ng San Nicolas kung saan inilimbag ang peryodikong “Kalayaan” na naging instrumento sa paglaki ng Katipunan ni Gat. Andres Bonifacio ay hindi na maibabalik pang muli sa mapa ng Maynila dahil sa kapabayaan ng mismong gobyerno at ng mga mamamayang inatasang mag-aruga sa mga ito.

Sa kabilang banda, ang demolisyon ay tila isang positibong simbolismo, lalo na sa pagpapanatili ng matatag pang pundasyon ng ating pamahalaan. Naging malaking bahagi dito ang social media at ang sambayanang Pilipinong gumagamit ng Internet na kung tawagin ay mga netizen. Ang paggamit ng mga mambabatas sa pork barrel ay hindi na bagong isyu hanggang sa bumulusok ang nag-aalab na damdamin ng marami noong Agosto 26 na tinaguriang “Million People March” na nagsimula sa isang simpleng post sa Facebook at pagpirma sa online petition sa website na Change.Org. Sa tagumpay nito’y kasalukuyan nang dumadaan sa proseso ang ligalidad ng paggiba sa sistema ng pork barrel at nang maidirekta ang pondo ng bayan sa dapat nitong kalagyan. Resulta din nito ang panukalang ikansela sa loob ng anim na taon ang ikaanim na artikulo sa probisyon ng Saligang Batas, ang pagbuwag sa dalawang kapulungan ng lehislatura na umano’y magdudulot ng kaayusan sa istruktura ng ating gobyerno. Ngunit habang patuloy na gumugulong ang mga pagbabago, mananatili tayong maghihintay at magtitiis sa loob ng isang parte ng nabubulok na gusaling unti-unti nating pinagtutulungang sirain at palitan ng mas malinis at matatag na bahagi.

Hindi na natin maibabalik ang dati, pero hindi pa huli ang pagtama sa mali.

postFB_official_demolisyon_ad copyMasyadong abala ang mga kabataan sa napakaraming bagay na kung minsan ay hindi nila nabubuksan ang isipan sa kahalagahan ng kasaysayan sa lipunang ginagalawan. Kaya naman ilalapit ng Katipunan ng Kabataang Maaasahan (KKM), kasama ang United Architects of the Philippines Student Auxiliary – Pamantasan ng Lungsod ng Maynila Chapter (UAPSA-PLM) ang pagkakataon para sa kabataang Manilenyo na bigyang importansya ang mga lugar na bahagi ng makulay na kasaysayan ng lungsod na nanganganib nang mabuwag o di kaya’y habambuhay na lang na masisilayan sa mga aklat at pahayagan.

Pinamagatang “Demolisyon”, ang aktibidad na ito ay katatampukan ng mga tagapagsalita mula sa iba’t ibang sektor na may malasakit sa heritage sites ng Maynila. Kabilang din dito ang ilang mga personalidad na magmumulat sa atin sa iba pang dimensiyon sa likod ng salitang ‘demolisyon’ na nagaganap sa ating lipunan. Gaganapin ito sa ika-18 ng Oktubre 2013, Biyernes, ikasiyam ng umaga hanggang ikalima ng hapon sa Bulwagang Leandro V. Locsin, National Commission for Culture and the Arts (NCCA) Building, Gen. Luna Street, Intramuros, Manila. Bukas ito sa lahat ng kabataan at lahat ng gustong maging bahagi ng pagbabalik ng sigla sa lungsod ng Maynila.

Para sa ilang importanteng mga detalye, bisitahin ang aming opisyal na Facebook fanpage, http://www.facebook.com/KKMOrgManilaOfficial. Para sa mga katanungan at reservation, mangyaring tumawag o mag-text sa 0915-921-4334, o mag-email sa KKMOrganizationManila@gmail.com.

Gibain ang prinsipyo ng ‘demolisyon’.

Ang Bus Ban At Ang “Modernong Intramuros” Na Maynila

Nakaugalian ko nang maging online lagi mula nang iwan ko ang Manila City Hall, gawa ng pagpapalit ng bagong administrasyon sa pamumuno ni dating Pangulong Joseph Estrada at re-electionist Vice Mayor Isko Moreno. Good news at bad news ito para sa akin, pero mas iniisip ko ang kabutihang dulot ng gawaing ito. Ang pagbubukas ng Facebook ay parang pagbabasa ko ng broadsheet, kung saan mas madaling makakuha ng mga balita para sa aking sarili at para sa pinapatakbo kong page na Manila Youth Interactive. Dito rin ako nakakakuha ng inspirasyon para makapagsulat muli ng kuwento at artikulo para sa Aurora Metropolis na madalang kong nagagawa nung mga panahong ako ay nasa serbisyo sa mga kabataan.

Heto ang buhay ko ngayon, nagigising para humanap ng kapaki-pakinabang na mga salita at nakakatulog sa kakahanap ng mga ito. Sa ganitong paraan, para pa rin akong naglilingkod sa mga kabataang nakikinabang sa mga impormasyong kailangan nilang malaman.

Sa kabila nito, tila hindi ko pa rin pinapakawalan ang sarili ko sa anino ng clock tower ng Maharnilad. Nakakahanap pa rin ng tiyempo ang tadhana na mangialam ako sa pulitika ng lokal na pamahalaan. Ginagalang ko nang taos sa puso at tanggap na nang buong buo ang pagkapanalo ni Erap at Isko bilang mga pinuno ng Maynila, ngunit narito pa rin sa loob ko ang pag-aalab na bantayan sila sa mga hindi nila dapat gagawin sa aking minamahal na lungsod. Kumbaga, hindi ko maitatago ang katotohanang kritiko ako ng kasalukuyang administrasyon sa lungsod. Hindi ninyo ako masisisi. Hindi ko sila binoto at kailangan nilang patunayan sa akin, bilang nagmamalasakit na Manilenyo, na hindi nagkamali ang mga taong muling naghalal sa kanila sa pwesto. Sabihin ko mang wala akong pakialam dahil hindi ko sila ibinoto, hindi ko maitatago ang malasakit ko sa Maynila. Dito ako nakatira, dito ako nabubuhay, at ang tanging pambawi ko sa mga nagawa ng lungsod sa akin ay protektahan siya sa pinakasimpleng pamamaraang kaya ko.

Hulyo 22. Umaga. Bumungad sa aking Facebook news feed ang balitang pinipigilan ng pamahalaang lungsod na papasukin ang mga bus sa Maynila bilang solusyon sa napakalalang sitwasyon ng trapiko. Hindi ang pagpasa ng ordinansa ang laman ng balita kundi pagkabigla’t galit ng mga mananakay ng bus dahil sa araw lang din na yaon nila nalaman na may ganitong batas na pala sa siyudad. Kahit ang mga bulwagang pambalitaan ay nagulantang dito dahil hindi umano nagpaabiso ang lokal na pamahalaan na magpapatupad sila agad-agad ng ganitong programa. Resulta nito ang malawakang kalituhan sa pagitan ng mga pasahero at mga bus driver na napagbubuntunan ng inis dahil dito.

Larawan mula sa Manila Bulletin Online

Larawan mula sa Manila Bulletin Online

Mabilis na ipinasa ng Sangguniang Panglungsod noong ika-16 ng Hulyo ang Council Resolution No. 48 na nagbabawal sa lahat ng bus na walang permanenteng terminal sa lungsod na manatili sa saan mang panig ng siyudad at kumuha ng pasahero sa nasasakupan ng Maynila. Kasabay nito ang paglalabas ng traffic guidelines kung saan sila hihinto’t pinahihintulutang magbaba at magsakay ng kanilang pasahero. Para naman sa mga bus na may terminal dito, lalo na sa mga bumibiyahe ng pa-probinsya, hinahayaan silang pumasok sa lungsod ngunit magbababa o magsasakay lamang ng kanilang mga pasahero sa mga himpilan nila. Sa pagsasakatuparan ng batas na ito’y hindi naabisuhan ng City Hall ang Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) na siyang nangangasiwa sa ligalidad ng ruta ng public transportation sa bansa. Nilalabag umano ng Maynila ang batas trapiko dahil hinaharang umano nito ang mga ligal na bus na dumaan sa mga kalsada ng lungsod para makarating sa rutang itinakda ng kani-kanilang prangkisa. Para naman sa mga bus operator, malaking perwisyo ito para sa kanila dahil hindi lang sila nawawalan sila ng kita kundi sila rin ang unang naaagrabyado sa reklamo ng kanilang mga pasahero. Sa ilang araw na epektibo ang ordinansang ito’y naging kapansin-pansin ang napakaayos na daloy ng trapiko sa mga kalye, lalo na sa mga lugar na nirereklamo noon na masikip, mabigat at magulo dahil sa mga nagbabalagbagang bus.

Sa aking pagsubaybay sa mga detalye’t ibang mahahalagang impormasyon sa isyung ito, biglang pumasok sa aking gunita ang isang lugar na mahalaga sa kasaysayan ng Maynila — ang Intramuros. Sa loob ng mahigit tatlong siglo ay naging pinaka-eksklusibong distrito ng Pilipinas ang Intramuros. Patunay ang makakapal na pader na naghihiwalay sa mga Pilipinong “Indio” at sa noo’y itinuturing na korona ng pamahalaang kolonyal ng Espanya sa Asya Pasipiko. Kontrolado ng pamahalaan ang loob ng buong Intramuros na tila nasa loob ng isang malaking kamay na bakal ang pagpapatupad ng kaayusan sa distrito. Bukod sa naroon ang sentro ng gobyerno ay pinapatili nito ang mataas na pagtingin at paggalang ng lahat sa Intramuros bilang kabisera ng mga makapangyarihang Kastila hindi lang ng bansa kundi ng buong Malayong Silangan.

Hindi ba maganda ang ordinansang ito? Maaaring oo sa palagay ng marami. Masyado nang malaki ang Maynila at ang pangangailangan sa transportasyon ang isa sa mga pangangailangan upang gumalaw ang ekonomiya at pamumuhay dito. Narito pa rin ang ilan sa mga pinakaimportanteng kalsadang daanan patungo sa mga lugar ng hanapbuhay at mga paaralan sa kalakhan. Dahil sa batas na ito, ang mga dating nagtitipid na mananakay ay gagastos ng higit para sa pamasahe dahil sila’y magdadalawa o magtatatlong sakay papunta sa kanilang destinasyon.

Ngunit babalik ako sa konsepto ng Maynila bilang bagong Intramuros. Maaaring wala nang pader ang lungsod para maiwalay tayo sa iba pang bayan, pero dahil sa ordinansang ito ay nararamdaman kong muli ang tanyag na binakurang siyudad ng ika-16 na siglo. Positibo ang epekto? Para sa akin, positibo sa anggulong ito ay isang malaking hakbang na sa aking palagay ay makakatulong sa atin bilang mga disiplinadong Manilenyo. Marami sa atin ang hindi marunong sumunod sa batas trapiko na isa sa mga pinakapayak na regulasyon sa kahit saan mang bansa sa mundo. Kung saan-saan na lang tayo bumababa at sumasakay nang hindi namamalayang may tamang lugar pala para sa sakayan at babaan, lalo na sa mga pangunahing kalsada ng lungsod. Marami rin sa ating mga driver, bus man o jeepney, tricycle at iba pang uri ng transportasyon, ang hindi rin sumusunod sa itinakdang panuntunan sa pagkuha ng pasahero, bagkus, ginagawang kumpetisyon ang pagkuha ng mananakay sa kalye kahit hindi doon ang tamang sakayan. Sa iba namang hindi sa Maynila ang pangunahing ruta, problema sa kanila ang pag-balagbag sa mga kalsada na ginagawang paradahan para madaling makakuha ng pasahero.

Ang ordinansang ito ay tila isang kamay na bakal na kailangan sa loob ng ating lungsod. Maaaring mahirap at hindi kaaya-aya kung titingnan, ngunit naiintindihan ko ang kalaliman nito bilang isang solusyon, hindi lang sa problema ng trapiko sa Maynila kundi sa problema natin bilang mga tao. Dala natin ang pangalan ng bansa at obligasyon ng lokal na pamahalaan na panatilihin ang pinakamataas na paggalang sa Maynila bilang kabisera ng Pilipinas. Dapat tayong mga Manilenyo ang siya mismong nagbibigay-galang sa kung anong meron tayo sa loob ng lungsod tulad ng mga taong naninirahan noon sa Intramuros. Dapat tayong mga Manilenyo ang nagpapakita ng pinakamataas na disiplina, hindi lang sa kalye kundi sa aspeto ng pamumuhay na magdadala rin naman sa atin sa kaunlaran tulad ng mga Manilenyo noon sa Intramuros. Sa mga bus naman, nawa’y napag-isip-isip na ninyo na ang Maynila ay hindi lang basta tinatawiran para makarating lang sa inyong ruta. Ang Maynila ay tulad pa rin ng karangalang tinamasa ng Intramuros, isang matatag na lungsod na isinasaalang-alang ang kabutihan, kaligtasan at kaayusan ng nasasakupan nito. At tulad naman ng prinsipyo ni dating Mayor Alfredo Lim, sa Maynila, ang batas ay pinapatupad para sa lahat at walang taong mas mataas pa sa batas. Samakatuwid, bawat kalsada ng Maynila ay mahalaga kaya’t walang sasakyan, driver,operator o pasahero man ang dapat bumalagbag nang basta-basta, lalo na sa mga batas na isinasakatuparan dito.

Wala mang bus noong unang panahon, ngunit ang istriktong pagpapatupad ng batas tulad ng ordinansang ito ay para sa ikabubuti muli ng Maynila bilang susi sa kaunlaran. Nararanasan man natin ang perwisyong dulot nito sa kasalukuyan, tandaan natin na tayo’y dumaraan sa kalunos-lunos na proseso ng pagbabago na magpapatanto sa atin na tayo mismo ang may kasalanan kung bakit tayo nagkaroon ng ganitong problema. Sa sitwasyong ito, tayo mismo ang makakahanap ng libo-libong paraan para makapag-adjust sa mga pagbabago. Hindi tayo mga bobong umaasa lang sa instant at parang mga spoiled brat na magmamaktol kapag hindi naibigay ng pamahalaan ang gusto natin, kahit hindi na ito tama o nararapat.

Saludo ako sa pamunuan nina Mayor Erap at Vice Isko sa unang hakbang na kanilang pinapatupad sa kanilang unang termino sa Maynila. Nawa’y mapanindigan nila ang kagandahan ng regulasyong ito para sa pang-matagalang resulta ng kaayusan dito. Maliban sa mga pagkakamali tulad ng hindi maayos na malawakang pag-a-anunsyo nito sa publiko, hindi maayos na koordinasyon sa pambansang ahensyang may sakop nito at sa ilang mga bagay na dapat isaalang-alang bago ipatupad ang ordinansa (tulad ng kaaya-ayang loading and unloading bays at paglalagay ng jeepney terminals sa mga lugar na ito upang mapagsakyan ng mga pasahero galing sa labas ng Maynila), ang paghihigpit sa batas trapiko ay isang magandang solusyong dapat kaharapin ng lahat ng nakikinabang sa mga kalsada ng lungsod dahil dito magsisimulang dumaloy ang disiplina hindi lang ng sektor ng public transportation kundi nating lahat.

Sumusuporta po ang inyong lingkod sa hakbanging ito, ngunit MAS HIGIT AKONG NAGBABANTAY, muli, BILANG ISANG NAGMAMALASAKIT NA MANILENYO.

Si Manong Drayber at Ang Grupo Ng Mga Koreano…

Kanina lamang ay tumungo ako sa Evangelista-Puyat para kunin ang pinagawa naming component. (ngayon ay nasa pagitan na ng alas-singko at alas-singko y medya na ng hapon) Mula Divisoria ay sumakay ako ng jeep na biyaheng Quiapo-Avenida at sa unahan ako sumakay.

Normal nang tanawin sa Divisoria ang bigat ng trapik dahil sa dami ng tao, dami ng vendor, dami ng jeep, dami ng mga pulubi’t Badjao na parang hawak ng isang sindikato; dami ng nangingikil na kung sinu-sinong mukhang mga papatay ng tao; at iilang traffic enforcer na pinipilit ang sarili na maging kapaki-pakinabang na traffic enforcer. Inabot yata ng halos kinse hanggang trenta minutos bago bumungad ang jeep sa kanto ng Recto at Reina Regente.

Habang naghihintay na makatawid ang jeep sa Reina Regente ay napansin ko ang isang grupo ng mga kabataang Korean na nagdidiskusyunan sa sidewalk, sa gilid ng BDO. Ilang sandali lang ay lumapit ang isa sa kanila na medyo marunong ng Tagalog at tinanong ang driver ng jeep na aking sinasakyan kung saan sila makakasakay ng papuntang Intramuros. Sisingit sana ako sa pagsagot pero parang unethical naman kung gagawin ko yun, kahit alam ko ang sagot. Nag-isip si manong ng halos sampung segundo (binilang ko yun) at saka sumagot.

“Naku, walang direchong ganun dito. Dun na kayo sa sumakay sa Avenida. Dito na kayo sumakay.”

Mabilis akong tumingin kay Manong at nakita ko agad na hindi siya nagsasabi ng totoo. Ang mga jeep na parutang Baclaran-Mabini at City Hall-Lawton ay dumadaan sa Intramuros,pero mas inisip niya pa rin ang kanyang hanapbuhay. Tama rin naman ang sinabi niyang may pa-Intramuros sa Avenida – kung saan doon rin ang daan niya. Nag-isip nang ilang sandali ang grupo ng mga Koreano, pero agad din silang sumakay sa jeep na aking sinasakyan bago isenyas ng traffic enforcer ang kanyang kamay.

Hindi ko masasabing mali ang ginawa ni manong drayber dahil ginawa niya lamang din ito para kumita — wala rin namang masama roon,

Sa kabilang banda, Kung sinabi niya na may sakayang dadaan mismo sa Intramuros mula Divisoria ay isang sakay lamang ang gagawin ng mga Koreano papunta sa kanilang destinasyon. At isa pa, maling isahan natin ang mga dayuhan nating kaibigan, porke’t kaya nilang magbayad ng pamasahe at wala silang nalalaman sa kanilang pupuntahan. Masaya silang lumilibot sa ating bansa at malaki ang naitutulong nila sa turismo natin. Nararapat din naman na bigyan natin sila ng tamang pagtrato upang maganda naman din ang maikuwento nila sa kanilang mga kababayan pag-uwi nila sa kani-kanilang bansa.

Hindi na sana ako makakita ng ganoong eksena, dahil baka mapaaway ako. Haha!

PS: Kasabay ko silang bumaba ng Quiapo dahil sinabi ng drayber na mas madaling makasakay ng jeep na biyaheng Pier Dos at sumunod naman sila kay manong. Nakita ko silang naghihintay sa gilid ng simbahan at nakita din naman nila ako. Ngumiti ako at sinabing… “Keep safe and enjoy Intramuros.” =)

Repost from my Facebook Account

August 09, 2010 5:33pm
LemOrven