REVIEW | Ang Babaeng Humayo [The Woman Who Left] (2016)


“Di mo ‘ko kilala. ‘Pag nakilala mo ako, matatakot ka.”

In a world where truth hides between kindness and darkness, there is no other way to reveal it than disguise in kindness in the midst of darkness. This is what Horacia Somarostro (Charo Santos-Concio) did when she found out the truth after thirty years of suffering inside the correctional because of a crime she did not commit in the first place.

A schoolteacher prior to her imprisonment, Horacia spends the first days of her restored freedom by planning to kill Rodrigo Trinidad (Michael de Mesa), a powerful man in a remote island town who used to be her ex-lover. Rodrigo was the mastermind behind her incarceration, according to a written confession by Horacia’s closest fellow inside the prison Petra (Sharmaine Centenera-Buencamino) before she killed herself. Petra was the real person who did the crime that they blamed to Horacia and it was done through Rodrigo’s orders. She wants to seek retribution by ending Rodrigo’s life in her own hands before finding for her lost son Junior who was last seen in the streets of Manila. There she becomes Renata, an owner of a small eatery by day and a gallant hoodlum who wanders in the streets by night. She makes friends with Mameng (Jean Judith Javier), a mentally-challenged street dweller and Kuba (Nonie Buencamino), a hunchbacked street vendor to gather pieces of details about Rodrigo’s whereabouts.


During her surveillance, she also met with Hollanda (John Lloyd Cruz), an epileptic transgender drag queen who roves around the town for hasty sexual encounters. Like Horacia’s tattoos inside her clothes, Hollanda has his own mysterious persona behind the fancy dress, three-inch-heeled shoes, fake boobs and make-up. Their coincidental connection leads them to an event where they finally get their desired outcome. As a gesture of his gratitude for Horacia’s fading kindness, Hollanda gunned down Rodrigo which makes him confine in permanent gloom inside the prison. On the other hand, Horacia, after embracing undeserved darkness for a long time attained unexpected light in Hollanda’s murder of Rodrigo. However, she has to enter into another chapter of darkness as she moves to Manila and throw her luck to track her beloved son.

Ang Babaeng Humayo (The Woman Who Left) was Lav Diaz’s one of the shortest yet most elaborate magnum opus to date. His way of writing Horacia’s journey can be compared to a heartbreaking literature: a compilation of real-life stories of a nation immortalized by fictional tales and deep poems.  Despite breaking his traditional slower-phased scenes that made his past films longer than traditional movies, he did not fail to pass on the same magic of realism and cinematic chiaroscuro in this almost 4-hour masterpiece. Some may criticize about Diaz’s continuity style but its unpredictable transfer from sequence to another makes the viewers adjust to the sudden change of emotions or mood of the story. He was able to sensibly integrate totally different eras, situations and perspectives when he applied Leo Tolstoy’s 1872 short story “God Sees The Truth But Waits” in a 1997 setting when the world was overwhelmed by events such as the historic Hong Kong turnover to China, the death of Princess Diana and Mother Teresa and the kidnapping crisis in the Philippines. With his flawless embroidery of Horacia’s journey, it seemed that the film becomes a more modern version of Diaz’s other critically-acclaimed film “Hele Sa Hiwagang Hapis” (A Lullaby To The Sorrowful Mystery) where history attempts to enlighten today’s society through realizations that people unintended or purposely ignore.


The public already expected to see a different Santos-Concio here but she still surprised the world in her more powerful performance as Horacia. She perfectly showed the main character’s enigmatic personas as she shifts from a caring storyteller, a compassionate old woman to a night-time heroine, and vice versa. Her encounters with all the characters were significantly remarkable as it all helped the story progressed slowly but crystal clear. Truly, like how Cruz described her in an interview, there was no trace of the “Ma’am Charo, the media giant executive” that Filipinos of this generation used to see on TV. Through Diaz’s directorial guidance and prowess, Ang Babaeng Humayo successfully awakened Santos-Concio’s “sleeping dragon” inside her that once made her Asia’s best actress in 1977.

Meanwhile, Cruz did not disappoint everyone in his portrayal as a she-male – a first in his nearly two-decade acting portfolio. Like Santos-Concio, he exceeded cineastes’ expectations his stunning performance in Hele which won the Silver Bear Alfred Bauer Prize at the Berlin International Film Festival last February. Supporting casts led by Javier, Buencamino, de Mesa effectively represented Filipinos of different social classes which never changed from 1997 up to this day. They personified the common beliefs and doubts in God’s existence, how faith shapes a country’s collective psyche and how people live in a society that is controlled by money and false hope.


While few media observers have seen Diaz’s collaboration with mainstream producers (Cinema One Originals, a film production outfit under a cable channel of ABS-CBN where Santos-Concio continues to serve as one of the top honchos) as threat to the very purpose of creating a platform for the real independent Filipino cinema, Ang Babaeng Humayo’s road to victory can actually be a great example of how liberal and traditional moviemakers should meet halfway to produce and/or promote a deserving work of art. Today, this successfully-crafted merger between the unconventional filmmaker and the powerful producer gave the Philippines its first Golden Lion trophy in the world’s oldest film festival, the Venice Film Festival. It is just a matter of harmonious negotiation and balanced interests, and surely, it will benefit not just the film but also the entire Philippine film industry that is trapped in a state where getting efficient government support in terms of funding and incentives remains a struggle.



International Title: THE WOMAN WHO LEFT

Director: LAV DIAZ
Writer: LAV DIAZ
Screenplay: LAV DIAZ




AURORA-NEW-LOGO-2015 copy_small


TATLONG BATA SA PUSOD NG DIGMAAN: Pananaw Sa Pelikulang “Captive” ni Brillante Ma Mendoza

Babala: Kung nagbabalak pa lang kayong panoorin ang pelikula ay mangyaring huwag munang basahin ang artikulong ito. Maaaring may mabanggit ditong mga eksena at makaapekto sa inyong pananabik sa panonood ng obra maestrang magpapaiba ng ating pananaw sa isang bahagi ng di-makakalimutang pangyayari sa kasaysayan ng Pilipinas.

Wala na yatang bansa sa mundo ang hindi nakaranas ng digmaan. Iba’t ibang grupo o paksyon ang nagbabanggaan para sa kani-kanilang paninindigang maaaring nagbusod sa pansariling intensiyon at paniniwala sa relihiyon, ideolohiya at pananaw sa pulitika. Kabayaran nito ang bawat dugong pumapatak na parang ulan sa bawat kapatagan at kabundukan kung saan nagaganap ang kaguluhan. Kapalit nito ang napakaraming nasayang na buhay para makamit ang minimithing paghahari ng kanilang pinaniniwalaan. Kinakalimutan ang presensiya ng kapayapaan at pagkakaintindihan upang magbigay-daan sa pananaig ng galit sa kalaban.

Ang Mindanao, sa maraming taon ay naging huling hantungan ng libo-libong Pilipino, sibilyan man, sundalo, rebelde o terorista, at kahit ng mga dayuhang pare-parehong naging biktima ng digmaan. Sa kabila ng mga dapat ipagmalaking likas na yaman at kultura ay nababahiran ito ng pagkakakilanlan bilang isang lupaing walang katahimikan at pugad ng mga pinakamabibigat na banta sa seguridad, hindi lang dito kundi ng buong daigdig. Isang paraisong sa kasaysayan ay naging simbulo ng relihiyong Islam sa Pilipinas at kalauna’y naging simbulo ng takot at terorismo ng ating bansa.

Naging malagim na panahon sa kasaysayan ng Mindanao, partikular sa mga lalawigan ng Basilan at Zamboanga ang mga unang taon ng bagong milenyo (2000 hanggang 2002) at ito ang naging sentro ng pelikulang “Captive” na idinerehe ni 2009 Cannes International Film Festival Best Director Brillante Ma Mendoza, isang Pilipino. Hango sa mga aktwal na pangyayari mula noong Dos Palmas kidnapping incident, Lamitan Siege hanggang sa malawakang opensiba laban sa teroristang Al Qaeda/Abu Sayyaf, ang “Captive” ay nagsilbing mata ng mga tagapanood sa mga tunay na kwento’t karanasan ng mga hostage, militar, mga mamamayan ng Mindanao na karamiha’y Muslim at mismong mga rebeldeng suspek na naging bahagi ng digmaang ito.

Ipinakita rito ang paglalakbay ng mga hostage at terorista na umanggulo sa napakaraming perspektibong hindi naging lantad sa mga ordinaryong Pilipinong nakibalita rito noon. Magkagayunman, lumutang dito ang tatlong batang naging bahagi ng ilang eksenang napakamakahulugan sa pelikula:

Ang Sanggol Na Isinilang Sa Sinapupunan Ng Makasaysayang Tunggalian. Walang magulang ang gustong ipanganak ang kanyang supling sa gitna ng digmaan at sa piling ng mga taong tinutugis ng kinauukulan. Nakakadurog ng puso ang eksena kung saan isinisilang ng isang ina ang kanyang sanggol habang nagbabakbakan ang mga rebelde’t sundalo sa Dr. Jose Ma. Torres Hospital kung saan naganap ang makasaysayang Lamitan Siege sa Basilan noong 2001. Habang unti-unting inilalabas ang bata sa sinapupunan ng babae ay kasagsagan ng opensiba ng pamahalaan para mailigtas ang mga hostage at mga pasyente ng ospital. Nakalungkot na sa ganito kalagim na sitwasyon unang madarama ng sanggol ang mundong kanyang kalalakhan. Ngunit sa kabila niyon, naging simbulo niya ang pagsibol ng bagong pag-asa ng Inang Bayan upang maibalik ang kapayapaan.

Ang Musmos Na Nadamay Sa Gitgitan Ng Mga Terorista’t Pamahalaan. Ang makasama sa isang masaklap na karanasan tulad ng hostage taking ay di isang pangyayaring madaling kalimutan. Marami sa mga nagiging biktima nito’y nakakaranas ng trauma, lalong lalo na sa mga bata. Ang batang lalake sa pelikula na anak ng isa sa mga hostage ang naglalarawan dito. Sa kanyang murang edad ay dinaranas niya ang pagpapahirap ng mga rebelde kung saan wala siyang sapat na kaalaman sa mga pinaglalaban nito. Sa mga tulad niya, na dapat ay paglalaro at pag-aaral ang ginagawa ay nagiging biktima ng ganitong klaseng karahasan na maaaring mag-iwan ng malaking sugat sa kanyang isipan hanggang sa kanyang pagtanda.

Ang Kawal Na Namulat Sa Laban Ng Relihiyong Dinadalanginan. Maitutiring ding biktima ng digmaan ang mga rebelde na tila binulag ng kanilang mga paniniwala at handa silang pumatay at mamatay para rito. Ngunit mas kalunos-lunos ang makita sa sitwasyong ito ang mga mandirigmang bata na minulat ng mga nakatatanda na maging marahas para sa kanilang ideolohiya at relihiyosong paniniwala. Katulad ni Ahmed, isang batang miyembro ng Abu Sayyaf sa pelikula na tila sinubok na ng pag-iisa at ng mga pagkakataon para maging bihasa sa pakikipaglaban. Pilit niyang kinakalimutan ang mabuhay nang ayon sa kanyang edad at nagdesisyong ihinto ang pag-aaral nang mamatay ang kanyang magulang. Tila matanda siya kung humawak ng baril at magtago sa kagubatan para protektahan ang paniniwalang aniya ay alinsunod na pahayag ng Banal Na Koran. Sa tinuturing niyang Jihad o “Banal na Digmaan” ay handa niyang ibuwis ang kanyang buhay at kumitil ng ibang buhay gamit ang kanyang mga kamay para sa umano’y tagumpay ng relihiyong Islam at ng hinihinging kalayaan ng mga Pilipinong Muslim aa Mindanao.

Hindi ganito kalinaw na idinitalye ng alinmang pelikula o dokumentaryo ang ganitong perspektibo ng “Captive” na umiikot sa naging trato ng mga terorista sa kanilang mga bihag. Bagama’t ito’y isang kwentong ginawa lamang mula sa mga tunay na pangyayari, sa ganitong punto’y naging matagumpay ang pelikula, sa pangunguna ni Mendoza na maihatid ang posibleng mga pangyayari sa loob mismo ng teritoryo ng mga taong tinuturing na kalaban ng bayan.

FAST POST #14: Dahilan Ka Ng Isang Milyong Komedya

(Para Sa Hari Ng Komedya Sa Pilipinas, SLN)

I. biro
ang batang Tundo
na nagtitinda
ng mani’t pakwan
sa harapan ng
isang sinehan,
nasa gitna ng
dusa at luksa
ng kahirapan,
pero siya ay
nagsumikap na
malagpasan ang
mga biro ng
mundo’t tadhana.

II. ngiti
sya nga si Golay,
ang namamayat
na mananayaw
at mang-aawit
sa entablado,
dugo ay bayan
ang unang labas
sa pelikula,
at kalauna’y
magpangiti sa
telebisyon sa
buhay artista.

III. bungisngis
sya nga si Pidol,
isang artistang
sumimbulo ng
na Pilipino,
ang manggagawang
nagmamahal sa
kanyang pag-arte,
tatay ng bayan,
baklang palaban,
at sagisag ng
realidad ng
ating lipunan.

IV. tawa
si Pacifica,
Fefita’t Omeng,
John Puruntong man
o Kevin Cosme,
si Markova at
Father Jejemon,
artistang walang
limitasyon sa
walang inindang
anumang pagod
sa sambayanan.

V. halakhak
higit kumulang
na ngang pitumpung
taong halakhak
ang iniambag
sa mga Pinoy
mula pa noon
hanggang sa ngayon,
ang komedya nyang
inihain sa
Pilipinas ay
kayamanan at

VI. komedya
haring tunay ng
komedyang Pinoy,
hindi luha ang
aming pabaon
sa’yong pagpanaw,
dahilan ka ng
aming pagbiro,
ng pagpapangiti,
ng pagbungisngis
at ng pagtawa,
pagdiriwang ng
iyong buhay ang
aming pagtanaw.

VII. alamat
ang Panginoon
ay sobrang saya
sa’yong pagbalik
sa Kanyang piling,
isa kang tunay,
walang kapantay
na ngang alamat
ng pinilakang
tabing ng Pinas,
kami’y saludo
sa’yong dakilang
kontribusyon sa
iyong larangan.




Rodolfo “Dolphy” Vera Quizon, Sr. (July 25, 1928-July 10, 2012)

Photo courtesy of ABS-CBN News Online