Si Andrey Khanov, Ang Bahagdan Ng Mga Nagbabasang Pilipino At Ang Kinabukasan Ng Wikang Filipino

Maaaring huli na ang artikulong ito para sa paggunita ng Buwan Ng Wka, pero sa pamamagitan nito’y nananalig ang sulating ito na hindi pa huli ang lahat para MAS pahalagahan pa natin ang ating lenggwahe’t kulturang pilit na natatabunan ng makabagong panahon.

Noong nakaraang linggo’y naitampok ni ABS-CBN News Senior Political Correspondent Lynda Jumilla-Abalos (@lyndajumilla) ang naganap na pagpupulong ng mga pinuno ng mga bansang kasapi ng Asia Pacific Economic Cooperation (APEC) sa Vladivostok, Russia. Ngunit bago ang nasabing pulong ay nakilala ni Jumilla ang isang Russian volunteer na nagpamangha sa napakaraming Pilipino dahil sa kanyang matatas na pagta-Tagalog.

Maaaring hindi natatangi sa buong mundo ang tulad ni Andrey Khanov, 19, estudyante ng Moscow State University, pero sa isang bansang tulad ng Russia ay may isang estudyanteng nagkaroon ng panahon upang matutunan ang wika’t kultura ng isang bansang nasa alanganing estado ang ekonomiya, lipunan at pag-alala sa kasaysayang unti-unting nilalamon ng modernisasyon.

Isa sa mga hangad ni Khanov, ayon sa balita, kung bakit niya napili ang Pilipinas bilang lugar ng kanyang interes ay upang makatulong na makilala ang bansa sa kanyang bansa. Siguradong marami sa atin ang kahit papaano’y may kaalaman sa kontribusyon ng Russia sa kasaysayan ng daigdig. Sa layunin niyang ito’y maibabahagi ni Khanov ang handog ng Pilipinas at ng mga Pilipino sa mundo, at maipalaganap ang ating kulturang tunay na natatangi sa lahat. Dito rin ay mas nakikita natin kung gaano kahalaga ang pagpapahalaga ng ISANG BANYAGA sa ating SARILING WIKA.

Nitong Linggo naman ay naiulat sa TV Patrol Weekend ang pagbaba ng bilang ng mga Pinoy na nahihilig sa pagbabasa at ng mga Pinoy na bumibili ng libro. Ayon sa pananaliksik ng National Book Development Board, mas nahihilig pa raw tayo ngayon sa mga outdoor activity, lalong-lalo na ang mga kabataan sa kasalukuyan. Kaakibat nito ang pagbaba ng bahagdan ng mga bumibili ng mga aklat na hindi konektado sa eskuwela tulad ng mga novel, self help books at iba pa.

Hindi na kagulat-gulat ang sitwasyong ito na masasabi nating may kaugnayan sa kalunos-lunos na kalagayan ng edukasyon sa Pilipinas at ang namimiligrong lagay ng pagpapanatili ng mga sipi at istrukturang magpapakita ng ating kasaysayan at kultura sa mga susunod pang henerasyon ng mga Pilipino. Ang pagbabasa ang isa sa mga pundasyon ng karunungan, kapantay ng pagsusulat na inuumpisahan sa ating pagkabata. Ito ay pangunahing obligasyon ng mga magulang, ng pamilya, ng paaralan at ng pamahalaan upang lumaki tayong umuunlad gamit ang ganitong basikong kaalaman. Parte ng pag-unlad ng isang tao ang pagdiskubre ng mga bagay na patungkol sa agham, sining, paniniwala’t pananalig sa Diyos, at ang pagpapanatili ng kasaysayan at kulturang hinubog at ipinagtanggol ng ating mga bayani sa loob ng daan-daang taon.

Ano ang kaugnayan ni Khanov sa isyung ito? Sa unang tingin, sasabihin nating pareho lang tayo ni Khanov na gustong makilala ang kultura ng ibang bansa upang umunlad ang personal na karanasan at kaalaman sa mundo. Totoo. Pero ang kaibahan ni Khanov sa atin ay ang pagkilala ng kanyang lahi sa kahalagahan ng kultura’t kasaysayan, hindi lang sa ating kasalukuyang lipunan kundi sa ating sariling pamumuhay. Matatag ang bansang Russia sa pagbibigay nito ng importansya sa sining, panitikan, musika, pelikula, sayaw at maging sa mga produkto nila. Pero tayong mga Pilipino? Bilang mga indibidwal, gaano kabigat ang binibigay nating pansin sa sariling wika, sining, literatura, sayaw at mga bagay na gawa natin habang pinagtitiyagaan nating matuto ng salitang Korean, o pagkaadik sa KPOP at Korean drama o pagkalulong natin sa American action comics o Japanese manga? Gaano tayo kalalim sa pagsasalita ng wikang Filipino habang pinaglalaanan natin ng pera’t oras ang pag-e-enroll sa intensive foreign language classes? Paano tayo gumawa ng mga de-kalibreng pelikula at kanta na walang impluwensiya ng banyagang panlasa?

Hindi kaila sa atin na ang ating panahon ay nasa Internet age na. Lahat ng impormasyong ating kailangan ay ise-search mo na lang sa Google at mababasa sa Wikipedia. Ganito na rin ang kalakaran sa maraming bansa sa daigdig, pero bakit kahit gaano pa tayo ka-Internet savvy ay mabagal pa rin ang ating pag-unlad bilang ekonomiya at bilang isang bansa? Ito ay sa dahilang hindi natin pinaglalaanan ng masinsinang atensiyon ang pinakaposte ng karunungan — ang pagkatuto na magbasa ng aklat.

Ang aklat ay maituturing na kayamanang ibinahagi ng manunulat nito para maipasa ang kaalaman, emosyon at inspirasyong nagpamulat at nagpaunlad sa kanya bilang tao. Isang pribilehiyo ang makapagbasa ng aklat na hinabi ng mga magagaling na manunulat na nabuhay sa digmaan, paghihirap at kawalang pag-asa. Hindi mae-edit ng sinuman ang kaalamang nakalagay sa libro, lalo na kung isang eksperto at subok na totoo ang mga nakapaloob dito. Ang pagbili ng libro ay parang pagrerenta ng 24 oras sa isang internet shop. Mas nagtatagal kaysa ebooks sa IPad na kapag nalintikan ng virus ay mawawala na.

Ang pagkatuklas kay Khanov at pagkilala sa napakaraming dayuhang nagkakainteres sa ating wika’t kultura ay isang paalala sa ating lahat. Isang paalalang kinakailangan ng Pilipinas upang mapagtanto nating walang sinumang umuunlad ang hindi nagpapahalaga sa ugat ng kanyang katanyagan. Si Dr. Jose Rizal na mismo, ang Pambansang Bayani ng bansa ang nagsabi, na ang di marunong magmahal sa sariling wika ay higit pa sa hayop at malansang isda. At alam na alam natin na ang di marunong lumingon sa pinanggalingan ay di makararating sa paroroonan.

Hindi lamang sila mga pangungusap na tinuran para makapambola tulad ng ginagawa ng maraming pulitiko. Ang mga ito’y hinabi upang pakinabangan para lahat tayo’y makapagkamit ng kaunlarang naghihintay lang sa atin sa tamang patutunguhan.

 

Sanggunian:

Russian na magaling managalog, sinabulong si PNoyhttp://www.abs-cbnnews.com/video/nation/09/07/12/tagalog-speaking-russian-welcomes-pnoy-vladivostok

Business Nightly – Filipino-speaking Russian helps with APEC summithttp://anc.abs-cbnnews.com/videos/2262/filipino-speaking-russian-helps-with-apec-summit/

Si Kevin Cosme At Ako: Pagsaludo Ng Aking Henerasyon Kay Dolphy

(Habang tinitipa ang artikulong ito’y naaninagan ko sa aking news feed sa Facebook na muling nakararanas ng pneumonia ang King of Comedy na si Dolphy na ilang araw na ring nananatili sa ospital dahil sa kanyang matagal nang sakit.)

[Lumaki ako sa panahong si Kevin Cosme ang solidong imahe ng napakraming tatay sa lipunang Pilipino. Biro man sa aking nakagisnang kamusmusan ang taguring “Baldo”, sa paraang iyon ay para ko na ring naging tatay si Mang Dolphy, at sa nangyayari ngayon sa kanya, naroon rin ang takot at pag-aalala na anumang oras mula ngayon ay mawawala na sa aming piling ang aking tatay, ang tatay ng henerasyong kinalakhan ko.]

***

Sino ba sa hindi nakakaalala ng sitcom na “Home Along da Riles” sa ABS-CBN Channel 2? Walang sinuman ang makakalimot sa programang ito, lalong-lalo na ang tulad kong namulat sa kasikatan ng telebisyon noong dekada ’90.

Dahil sa palabas na ito’y nagpatuloy ang pagiging simbolo ni Dolphy bilang ama, mula kay John H. Puruntong sa longest-running sitcom na “John En Marsha” hanggang sa  tumawid sa katauhan ni Kevin Cosme. Isa ito sa mga di-mapapantayang programa sa nabanggit na dekada na nagpatatag ng kanyang estado bilang Hari ng Komedya sa Pilipinas. Higit pa roon, halos lahat ng nag-umpisang magkaisip nang panahong iyon ay tinuring si Kevin Cosme bilang kanilang pangalawang tatay… at kasama ako sa mga iyon.

Sa aming pamilya’y walang Huwebes ng gabi na nilagpasan namin ang istorya nito. Sa kasagsagan ng kasikatan ng “Home Along da Riles” ay sumikat din si “Baldo”, ang bunsong anak ni Kevin Cosme na ginampanan ng noo’y matabang bata na si Vandolph Quizon (anak ni Mang Dolphy kay Vanessa Laxamana na kilala bilang si Alma Moreno) , Sobrang taba ko noon (kahit hanggang ngayon) at pareho pa kami ng buhok ni Vandolph kaya’t ang biro sa akin ng lahat ay “Baldo”. Nakasanayan ko iyon dahil sa tuwing manonood kami ng “Home Along” at ipapakita si Baldo ay sa akin sila tumitingin at tumatawa. Nakakainis talaga pero napagtanto ko namang totoo iyon. “Anak ni Kevin Cosme” ang isa sa naging bansag sa akin noon ayon sa aking pagkakatanda, kaya’t minsan ay parang feel ko na anak talaga ako ni Mang Kevin.

Lumaki ako sa panahong si Kevin Cosme ang solidong imahe ng napakraming tatay sa lipunang Pilipino. Biro man sa aking nakagisnang kamusmusan ang taguring “Baldo”, sa paraang iyon ay para ko na ring naging tatay si Mang Dolphy, at sa nangyayari ngayon sa kanya, naroon rin ang takot at pag-aalala na anumang oras mula ngayon ay mawawala na sa aming piling ang aking tatay, ang tatay ng henerasyong kinalakhan ko.

Kung ako ang tatanungin ay hindi magiging kasing-saya ang telebisyon at pelikula ng dekada ’90 kung wala si Mang Dolphy. Isa siya sa mga dahilan para tumawa ang mga Pilipino sa mga panahong iyon kaya’t hindi maitatangging malaki ang naging impluwensiya niya sa mga kasing-edad ko ngayon. Ang kalagayan ngayon ni Mang Dolphy ay masasabi nating “given” na dahil na rin sa palagi niyang pagkakasakit at pagtanda. Pero pilit niyang ikinukubli ito sa mga nakaraang taong patuloy pa rin siyang nagtatrabaho para sa industriya.

Naging bulalas din ng napakaraming mamamayan ang panawagang gawin nang Pambansang Alagad Ng Sining si Mang Dolphy habang siya ay nasa piling pa rin natin. Bagama’t nakatanggap na siya ng maraming makasaysayang pagkilala ay iba pa rin ang pagkilalang binibigay ng larangan ng sining at ng pamahalaang Pilipinas sa mga taong tulad ni Mang Dolphy na nag-ambag ng gabundok na impluwensiya at tuwa sa napakaraming henerasyon ng mga Pilipino. Malamig pa rin ang tugon ng National Commission for Culture and the Arts (NCCA) ukol dito kaya’t marami ang nalulungkot sa pahayag na ito ng ahensiya.

Sa kabila nito, hindi man siya magawaran ng National Artist award ay tayo na mismo ang nagluklok sa kanya sa ganitong pedestal. Maaaring pormalidad lang ang pagsusuot ng medalya ng pagiging National Artist, pero tulad ni Jose Rizal, si Dolphy ay isa nang National Artist kahit walang pormal na kasulatan. TAUMBAYAN NA MISMO ANG NAGGAGAWAD SA KANYA NITO.

Kahit minsan ay hindi ko nakausap, ni nakamayan man lang si Mang Dolphy kahit lagi ko siyang nakikita noon sa loob ng bakuran ng ABS-CBN. Pero kung bibigyan ng pagkakataon, gusto kong magpasalamat sa kanya bilang bata noon na kahawig ni Baldo na napatawa niya sa panonood ng “Home Along da Riles”. Gusto kong ibigay sa kanya ang gawad ng pagsaludo mula sa henerasyon ng dekada ’90. Gusto kong sabihin na ako, ang batang napagkakamalang si Baldo, ay nagpapasalamat kay Tatay Kevin sa pagiging mabuti’t responsableng ama sa kanyang mga anak na tagapagtangkilik ng telebisyong Pinoy.

Dumaan man ang tren at magiba man ang bahay mo dahil sa pagyugyog sa riles ay naririto kaming mga anak mo para ipanalangin ang iyong paggaling. Mahal ka ng Diyos, Mang Dolphy! Kaya mo yan, Tatay Kevin!

FAST POST #7: Crime Of Passion – Ang Pwedeng Magawa Ng Tunay Ng Pagmamahal

Nakakalungkot para sa akin ang balita ukol sa naganap na insidente sa SM Pampanga na kinasasangkutan ng dalawang binatilyo. Hindi ito normal na insidente, dahil sa matindi nilang pagmamahalan na nabalot ng selos ay nauwi sa katapusan ang kanilang bata pang buhay. Kinitil ng isang 13 anyos na binatilyo ang 16 anyos na binatilyong kasintahan sa loob mismo ng SM, pagkatapos ay ipinutok sa kanyang sintido ang ginamit na baril at bumulagtang nakadantay ang isang kamay sa kanyang kasintahan. Sa ganitong paraan isinakatuparan ng 13 anyos ang kanyang sinabi sa suicide note na handa siyang makasama ng habambuhay ang kanyang minamahal, kasabay ng paghingi nito ng paumanhin sa pamilya niya at sa pamilya ng 16 anyos.

Crime of passion. Isang insidente kung saan nagagawang pumatay ng isang tao nang dahil sa pag-ibig. Marami nang ganitong kaso sa Pilipinas, pero walang nakapag-akala na magaganap ang ganitong klaseng ‘krimen’. Sa murang edad ay naisip ng 13 anyos ang ganoong pamamaraan para lamang makasama niya hanggang sa kabilang buhay ang pinakaimportanteng tao ng kanyang puso. Tila isang gay love story na mahirap isulat at hindi mo akalaing mangyayari pala sa totoong buhay.

Nagiging masyado nang malawak ang utak ng mga mas nakababata dahil sa modernong teknolohiya. Oo, may mga nagaganap sa ibang bansa na batang nakakapatay gamit ang baril dahil maaaring wala ito sa kanyang sarili dahil sa ipinagbabawal na gamot o matinding depresyon. Pero sa kasong ito ay imposibleng may masisi dahil naging maigting ang bugso ng damdamin ng bumaril na binatilyo upang habambuhay na mapasakanya ang kanyang minamahal. Hindi isyu dito ang pagkakapareho nila ng kasarian. Nakaramdam sila ng pagmamahal sa isa’t isa at alam natin mahirap pigilan ang nararamdaman ng dalawang nagkakaintindihan ang mga puso. Kung may sisisihin man, maaaring ito ay yung kapabayaan ng magulang sa mga gamit na hindi dapat makita ng bata o ang maling paggamit sa anumang teknolohiya tulad ng Internet at text messaging.

Ang pangyayaring ito ay nag-iwan sa atin ng aral, lalong-lalo na sa mga magulang na may mga anak na nag-uumpisa pa lang sa teenage years. Sa mga ganoong edad ay tunay na napakahirap kontrolin ang emosyon ng mga ito, kaya mas gabayan nila ang mga anak pagdating sa kanilang pagharap sa mga suliranin ng pag-ibig at pakikipagrelasyon.

Hindi natin masasabi na ito na ang huling insidente ng ganitong krimen kaya dapat nang ipamulat sa mga nagbibinata’t nagdadalaga ang pwedeng magawa ng tunay na pagmamahal sa kanilang batang edad.

 

Mga kaugnay na artikulo:

2 BOYS IN SM PAMPANGA MALL SHOOTING DIE – http://www.abs-cbnnews.com/nation/regions/09/21/11/2-boys-sm-pampanga-mall-shooting-die

DAILY MOTION/ABS-CBN NEWS (Bandila) – http://www.dailymotion.com/video/xl7m1n_sm-pampanga-shooting-incident-september-20-2011_news